Jesienne mioty

Czym są tzw. "jesienne mioty"?

Jesienne mioty to potoczne określenie ostatniego miotu jeży przed hibernacją.

W Polsce przyjmuje się, że jeże wyprowadzają jeden lub dwa mioty w roku. Ciąża u jeża trwa około 35 dni. Pierwszy miot, który przychodzi na świat późną wiosną lub latem, ma kilka miesięcy na zgromadzenie niezbędnych rezerw tłuszczowych do bezpiecznej hibernacji. Sytuacja wygląda zupełnie inaczej w przypadku drugiego miotu, który rodzi się późnym latem lub już na jesień. Staje on przed dużym wyzwaniem nabrania odpowiedniej wagi, dodatkowo w obliczu pogarszającej się pogody, coraz niższej temperatury oraz coraz mniejszej ilości pokarmu.

Jaką wagę powinien mieć jeż, aby przeżyć hibernację?

To pytanie co roku budzi ogromne emocje na wielu jeżowych grupach. Warto jednak zaznaczyć jedną ważną rzecz: żadna waga nie gwarantuje, że jeż przeżyje hibernację! Zależy to bowiem od bardzo wielu czynników: stanu zdrowia jeża, dostępności miejsc do budowy gniazda, pogody, dostępności pokarmu i wielu innych.

W wielkiej Brytanii w wyniku zebrania grupy osób profesjonalnie zajmujących się jeżami ustalono:

  • Jeże dzikie, nie przejawiające żadnych objawów chorobowych, nie powinny być zabierane z naturalnego środowiska, jeśli ważą powyżej 450g.
  • Młode jeże, które przeszły rehabilitację i/lub zostały odchowane w ośrodku rehabilitacji od małego, nie powinny być wypuszczone, jeśli ważą mniej niż 500g późną jesienią lub 600g na początku zimy.
  • Jeże, które przeszły rehabilitację, mogą być wypuszczane w zimie, pod warunkiem, że zostały przebadane przez weterynarza, wypuszczenie nastąpi w miejscu potwierdzonego występowania jeży, zastosowane będzie soft-release*, wypuszczenie nastąpi w okresie łagodnej pogody (>0st C) i będą one ważyły ponad 600g

Warto jednak pamiętać, że wagi te przyjęto na podstawie badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii, cechującej się łagodniejszym klimatem niż ten w Polsce. Autorzy zaznaczają również, że żadna waga nie gwarantuje przeżycia. Natura rządzi się swoimi prawami, a rezerwy tłuszczowe to tylko jeden z wielu czynników wpływających na przeżywalność jeży. Dodają oni również, że warto zwrócić uwagę na drugi koniec spektrum, czyli otyłość, która również niesie za sobą zdrowotne konsekwencje dla jeży.

Zimowanie jeży

Często w obliczu tych informacji pojawia się zatem pytanie, czy nie lepiej byłoby wszystkie jeże przezimować w domu?

Nie jest to jednak dobre rozwiązanie. Wstępne badania pokazują, że jeże trzymane w niewoli odczuwają stres, który może osłabiać ich układ odpornościowy i prowadzić do rozwoju różnych chorób (Rasmussen et al., 2021). Nie wiemy też, jakie konsekwencje dla ich fizjologii może mieć brak odbycia hibernacji. Wskazuje się również, że jeże zimujące pod opieką ludzi wypuszczane są później niż gdyby wybudzały się z hibernacji w naturze, co może sprawiać, że później przystępują do rozmnażania lub nawet „omija” je pierwsza w roku możliwość rozrodu, w bezpośredni sposób wpływając na liczbę młodych w populacji.

Zimowanie jeży nie powinno również być przeprowadzane przez osoby bez odpowiedniej wiedzy i opieki weterynaryjnej.

Zwierzęta znalezione osłabione często będą wymagały opieki weterynaryjnej. Często mogą to być choroby niewidoczne gołym okiem- złamania w szczęce, kamień nazębny, stany zapalne uzębienia, stany zapalne układu pokarmowego, nadmierna infestacja pasożytami, w tym nicieniami płucnymi i wiele innych. Trzymanie zwierzęcia wymagającego pomocy w naszym domu bez odpowiedniego leczenia jest nie tylko nieetyczne, ale również okrutne. Nie mając wiedzy na temat żywienia możemy również przyczynić się do rozwoju u jeża chorób metabolicznych, takich jak MBD będących źródłem późniejszego cierpienia.

Hibernacja jest niesamowitym i złożonym procesem fizjologicznym. Do zapadnięcia w hibernację często potrzebne są odpowiednie warunki temperaturowe. Trzymając jeża na przykład w piwnicy możemy również narazić go niebezpieczną sytuację, gdzie będzie dla niego zbyt ciepło aby zapaść w hibernację, a na tyle zimno, że zwierzę będzie miało problem z utrzymaniem odpowiedniej temperatury ciała, bo będzie dla niego bardzo kosztowne energetycznie. Nie podejmujmy się zatem działań, w których nie mamy odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. Jeśli chcesz pomóc jeżom przez okres zimy, zostań wolontariuszką/wolontariuszem w ośrodku rehabilitacji dzikich zwierząt i pomagaj im pod okiem profesjonalistów.

Czy to znaczy, że nie powinniśmy reagować na jeże w potrzebie?

Absolutnie nie, ale patrzmy na jeże jak na dzikie zwierzęta, a nie domowych pupili. Jeśli spotkamy jeża, który podejrzewamy, że potrzebuje pomocy, skontaktujmy się ze specjalistami, aby upewnić się, że zabranie go będzie najlepszym rozwiązaniem.

Jakie objawy powinny zwrócić naszą uwagę:

  • Problem z utrzymaniem równowagi
  • Nietypowy chód
  • Leżenie bez ruchu
  • Aktywność w ciągu dnia
  • Kształt podłużny (jak cukinia) zamiast okrągłego (jak pomarańcza).

Jak możesz pomóc dzikim jeżom przetrwać ten trudny okres?

Zapewnij w swoim ogrodzie miejsce do schronienia się dla jeży – stosy liści, krzewy, pod którymi można zbudować gniazdo, kompostownik, w okolicy którego jeże lubią budować hibernatorium. Możesz także rozważyć zbudowanie/kupienie domku dla jeża – uważaj jednak, aby domek miał odpowiednio duży rozmiar. Ogólnodostępne gotowe domki często są za małe, aby jeże mogły w nich z sukcesem stworzyć grubą warstwę izolacyjną z liści, mchów itp. aby zachować komfort termiczny przez zimę. Instrukcję zbudowania domku znajdziesz tutaj: How to build a hedgehog house – PTES.

Zadbaj też o różnorodność w twoim ogrodzie: kwiaty kwitnące w różnych porach roku, dzikie zakątki, gdzie bezkręgowce stanowiące główny pokarm jeża będą dostępne przez długi czas.

Podsumowanie

Jesienne sieroty to potoczne określenie ostatniego miotu jeży, które rodzą się tuż przed nadejściem okresu hibernacji. Nie da się określić wagi, która gwarantowałaby jeżowi przetrwanie hibernacji. Podczas decyzji o zabraniu zwierzęcia z jego naturalnego środowiska należy rozważyć wiele czynników, aby mieć pewność, że postępujemy etycznie. Nie należy podejmować się opieki nad dzikim zwierzęciem bez odpowiedniej wiedzy i uprawnień, bo może się to przyczynić do ich cierpienia.

*soft release – podejście do wypuszczania na wolność dzikich zwierząt, które przez pewien okres przebywały w niewoli. Polega na zapewnieniu zwierzęciu możliwości zaspokojenia najważniejszych potrzeb tuż po wypuszczeniu, zanim przyzwyczai się do życia na wolności. W przypadku jeży może to być stołówka z dostępem do karmy i wody, i schronienie w postaci tymczasowego domku.

Bibliografia: